NTFU, KNWU en VeiligheidNL bundelen krachten om fietsongevallen te voorkomen

dinsdag 13 augustus 2024

Wielrennen, mountainbiken of gravelbiken is gezond. Maar de ongevallencijfers laten ook een keerzijde zien. Als het misgaat, is het letsel vaak ernstig. De NTFU, KNWU en het kenniscentrum letselpreventie VeiligheidNL gaan daarom samenwerken om fietsongevallen te voorkomen.

De wielersport is populair. Steeds meer mensen wielrennen, mountainbiken of gravelbiken: ruim 900.000 om precies te zijn. Dat komt naar voren uit onderzoek van wielersportbond NTFU in samenwerking met Ipsos. Dat is mooi, want fietsen is goed voor onze fysieke en mentale gezondheid. Maar fietsen op een racefiets, mountainbike of gravelbike vraagt andere vaardigheden dan op een gewone fiets. Net als fietsen over een mountainbikeroute of fietsen in een groep. Een hobbelige weg of nat wegdek kan voor een hoger risico op valpartijen of andere ongevallen zorgen. 

De juiste fietstechnieken

  
VeiligheidNL analyseerde dat risico op ongevallen van alle sporten. Het kenniscentrum letselpreventie trok daarvoor het aantal sporturen gelijk naar 1.000. Om vervolgens het aantal bezoeken aan een spoedeisende hulp (SEH) per 1.000 sporturen te vergelijken. Bij deze analyse van de letselcijfers uit 2022 kwam naar voren dat mountainbiken voor het hoogste bezoeken aan een spoedeisende hulp zorgen. Wielrennen staat op de 4e plek. 92 procent van deze bezoeken komt door een val van de fiets. Dit soort ongevallen en blessures zorgen vaak voor langdurig sportverzuim of zelfs permanent sportuitval. Daarnaast leiden ze tot hoge zorgkosten en werkverzuimkosten.

Erik Tolboom, manager partnerships bij NTFU: "De meeste wielersporters die op de SEH belandden, zijn gevallen zonder botsing, bijvoorbeeld door niet goed opletten. Voor een belangrijk deel kun je zelf zo'n ongeval voorkomen. Zorg dus dat je de fietstechnieken goed onder de knie hebt, bijvoorbeeld door een techniektraining als Start2Bike te volgen. Wielrennen, mountainbiken en gravelbiken is echt wat anders dan gewoon fietsen. Op mountainbikeroutes vertellen tegenwoordig ook kleurcodebordjes hoe makkelijk of moeilijk de route is. Zo kun je dus beter inschatten of de route past bij je fietsvaardigheden."

Letselpreventie noodzakelijk

 
Cijfers van SEH-bezoeken en trends in ernstig letsel benadrukken het belang van extra aandacht voor veiligheid tijdens het mountainbiken en wielrennen. De NTFU, VeiligheidNL en KNWU willen daarom via aanvullend onderzoek inzicht krijgen in wat er gebeurt voorafgaand en tijdens een fietsongeval ook bij ongeorganiseerde sportieve fietsers. Door onder andere data te verzamelen bij wedstrijden, toertochten en clubritten, en ook van het gewone zondagse ritje. Denk hierbij aan een verbeterde inventarisatie van valpartijen, ongelukken, de aanleiding van de val en het verloop van herstel en nazorg.

Victor Zuidema, programmamanager sportblessurepreventie bij VeiligheidNL: "Van de 900.000 sportieve fietsers is iets meer dan 10% lid van een club. Samen met de KNWU en de NTFU hebben we daarom het gezamenlijke doel gesteld om ons ook te gaan richten op de ongeorganiseerde sportieve fietser. Om beter zicht te krijgen op de toedracht van letsels die zij oplopen en welk handelingsperspectief we ze kunnen geven om zo het risico op letsels te verkleinen. En we onderzoeken hierbij ook hóe we die groep kunnen bereiken.'

Henk van Beusekom, manager clubsupport en fietsstimulering bij de KNWU: "Wij willen meer inzicht hebben in waardoor renners vallen en wat de gevolgen zijn. Op basis van deze feiten kunnen we kijken welke interventies er nodig zijn om het veiliger te maken."

Relatief minder hoofd- en hersenletsel

 
Ruim de helft van de wielrenners en mountainbikers op de SEH heeft een botbreuk, vooral een gebroken schouder of sleutelbeen. Hoofd- en hersenletsel volgt daarna. Het dragen van een fietshelm is voor wielrenners, mountainbikers en gravelbikers heel normaal. Dat is ook terug te zien in de ongevallencijfers. Uit fietsonderzoek* van VeiligheidNL komt naar voren dat een zeer groot deel van de wielrenners en mountainbikers die een SEH bezochten na een ongeval een helm droeg. Van de behandelde wielersporters, droeg 79% van wielrenners en 69% van de mountainbikers een helm ten tijde van het ongeval. Bij andere fietsslachtoffers ligt dat een stuk lager, slechts één op de vijf droeg een fietshelm ten tijde van het ongeval. 

De kans op hersenletsel was één derde lager en de kans op hoofdletsel was ruim twee derde lager (-62%) wanneer slachtoffers een helm droegen tijdens het fietsongeval, ten opzichte van slachtoffers die geen helm droegen. Een goed voorbeeld van een effectieve preventiestrategie.

Misschien ook interessant...

Kleurcode, Veiligheid

Mountainbiken steeds populairder: voorkom blessures met training en kleurcodes

Het aantal sportblessures in Nederland is in 2024 met zo'n 300.000 gevallen gestegen. Dat meldt kenniscentrum VeiligheidNL. Naar schatting 4,6 miljoen mensen liepen gezamenlijk 5,6 miljoen blessures op.

Gedrag

Experiment met routepaal: gedrag op gedeelde paden verbeteren

Mountainbikers en wandelaars delen regelmatig dezelfde routes. Dat vraagt om wederzijds begrip en veilig gedrag. De NTFU heeft daarom een gedragsinterventie uitgevoerd om de interactie tussen beide groepen te verbeteren.

NTFU

Verslag NTFU Unieraadsvergadering 14 juni 2025

Op 14 juni vond de unieraadsvergadering van de NTFU plaats. Het hoofdbestuur besprak met de afgevaardigden het werk en de plannen van de bond. Deze afgevaardigden vertegenwoordigen +530 clubs, 150 tochtorganisaties, 80 trailcrews en de +75.000 leden van de NTFU.

Kennis & onderzoek, Veiligheid

NTFU en VeiligheidNL starten onderzoek hoe de wielersport veiliger kan

De NTFU start met VeiligheidNL een onderzoek naar hoe de wielersport veiliger kan. Wielersporters die de afgelopen drie jaar gevallen zijn, kunnen in een vragenlijst laten weten hoe, waar en wanneer ze gevallen zijn en welk letsel ze hebben opgelopen. De inzichten helpen om gerichter de sport veiliger te maken.

Vraag een gratis Fietssport Scan + Go vlag aan

Hangen er op jouw toertochten nog oude NTFU-vlaggen? Dan kun je nu gratis nieuwe vlaggen aanvragen.

Afsluitdijk

Duizenden fietsers op de Afsluitdijk

Na jaren wachten kon het 1 en 2 juli eindelijk weer: fietsen over de Afsluitdijk. Zo’n 13.000 fietsers gingen over de 32 kilometer lange dijk tussen Den Oever en Kornwerderzand. Wielrenners grepen hun kans en reden het populaire rondje IJsselmeer.

Sociale Veiligheid

Volg gratis de opleiding vertrouwenscontactpersoon

Op zaterdag 24 januari kun je gratis de opleiding tot Vertrouwenscontactpersoon volgen bij de NTFU. Daarmee zorg je ervoor dat er een vast aanspreekpunt is binnen je wielerclub voor iedereen die te maken heeft met of vragen heeft over grensoverschrijdend gedrag, zoals pesten, intimidatie, agressie of discriminatie. Let op: inschrijving is gesloten.

Hoe spreid je de drukte tijdens je toertocht?

Sinds 28 november gelden er weer strengere coronamaatregelen. Zo zijn de 1,5 meter afstand en het  mondmasker weer verplicht en is publiek niet toegestaan. Dat betekent dat je als organisator ook maatregelen moet nemen om bijvoorbeeld drukte te verminderen. Hoe doe je dit?

Toertochten, Verenigingen

Maak kans op kaarten voor de Tour de France Femmes toerversie voor jouw club

Op 12 augustus start de Tour de France Femmes in Rotterdam. Eén dag ervoor – zondag 11 augustus – kun je meedoen met de toerversie. NTFU mag aan twee clubs 5 startbewijzen weggeven. Enige wat je moet doen is laten weten waarom je met jouw club mee wilt doen.

Cyql, Verenigingen

Goed voorbeeld: Cyql geeft MTB Club Epe inzicht in de aanwezigen bij een clubrit

Sinds de lancering in september maken steeds meer clubs gebruik van Cyql. De app maakt het makkelijk om gezamenlijke ritten te plannen en informatie daarover met elkaar te delen. MTB Club Epe is enthousiast over het gemak dat Cyql brengt.