Trailcrews bijgepraat over verkenning landelijke MTB-pas

Aanleiding voor de verkenning is een gebrek aan structurele financiering voor het beheer, onderhoud en de ontwikkeling van mountainbikeroutes in Nederland. Het landschap is versnipperd als het gaat om financieringsmodellen, type vignetten en samenwerkingsvormen tussen belanghebbenden.

Zonder oplossing dreigt dit te leiden tot sluiting van routes en een afbreuk van het mountainbiken in Nederland. Veel terreineigenaren hebben te maken met onvoldoende financiële middelen voor hun taken aan MTB-routes, de druk vanuit regelgeving, ecologie en juridische procedures neemt toe, en het netwerk leunt op enkele sterke schouders terwijl het aantal vrijwilligers naar verwachting in de toekomst afneemt.
 

Naar een toekomstbestendige financiering van MTB-routes

De NTFU, de overige Stuurgroepleden en betrokken partners zien daarom kansen in een landelijke aanpak, met als doel een toekomstbestendige en slagvaardige recreatieve infrastructuur voor het mountainbiken.

Het doel achter een eventuele landelijke MTBpas is het mountainbiken stevig te verankeren in een tijdperk waarin de ruimte in Nederland sterk onder druk staat. De MTBpas moet niet alleen zorgen voor een stabiele financiële basis, maar ook fungeren als vliegwiel voor het toekomstbestendig maken van de sport. Denk hierbij aan ontwikkelingen op het gebied van ecologische en sociale duurzaamheid, recreatiespreiding, inclusiviteit en samenwerking tussen betrokken partijen.
 

Hoe worden de opbrengsten verdeeld?

Met landelijke financiering kunnen we met één stem spreken als mountainbikers, de kwaliteit van routes overal in Nederland verbeteren en komt er collectief geld beschikbaar voor onderzoek, juridische zaken en grootschalige investeringen.

De landelijke organisatievorm bij een landelijke MTBpas zorgt daarenboven voor kansen als het gaat om communicatie, campagnes, het mobiliseren van meer vrijwilligers, kennisdeling, datamanagement en inzicht in en monitoring van de sport.

Centraal in de visie van de verkenning staat daarom de introductie van één landelijke mountainbikepas: een verplichte gebruikersbijdrage die toegang geeft tot (deelnemende) MTB-routes in heel Nederland.

De opbrengsten van de mountainbikepas zouden zowel centraal als regionaal worden ingezet. Op landelijk niveau is er ruimte voor grote investeringen, onderzoek, monitoring en een juridisch fonds. Regionaal worden middelen beschikbaar gesteld voor onderhoud, investeringen, boomveiligheid en vergoedingen aan terreineigenaren. 

De praktische haalbaarheid van de mountainbikepas hangt af van twee belangrijke randvoorwaarden:

• het aantal kopers van een MTBpas;
• het aantal terreineigenaren dat deel zou nemen aan het systeem.

 

Draagvlak en groeipotentieel

Uit de meest recente Wielersportmonitor, uitgevoerd door Ipsos, blijkt dat Nederland naar schatting 641.500 mountainbikers telt, terwijl er nu al zo’n 100.000 vignetten per jaar worden verkocht - voor circa 10 procent van het totale routenetwerk.

Dit wijst op een groot groeipotentieel. Voor wat betreft de terreineigenaren, staan zowel Staatsbosbeheer (goed voor zo’n 31% van alle MTB-routes) als Natuurmonumenten tot nu toe positief in de verkenning.
 

Een nieuwe organisatie voor beheer en financiering

Bij doorgang wordt een landelijke organisatie opgezet in de vorm van een stichting met een onafhankelijk bestuur, een onafhankelijke raad van toezicht en een adviescommissie. Een kleine centrale staf ondersteunt de uitvoering, terwijl regionale loketten (routebureaus en recreatieschappen) een sleutelrol spelen in de verdeling van middelen richting trailcrews en terreineigenaren.

Op basis van een dataset met daarin alle routes en op basis van een aantal variabelen, wordt een verdeelsleutel per loket opgesteld. Het loket verdeelt in iedere regio het geld onder diegenen die de werkzaamheden uitvoeren (onderhoud, investeringen, boomveiligheid en eigenaarsvergoeding).
 

Trailcrews behouden hun autonomie

Voor trailcrews betekent dit een nieuwe samenwerkingsvorm met een loket. De autonomie blijft behouden, en trailcrews blijven zelf verantwoordelijk voor keuzes rond onderhoud en inrichting van routes, terwijl de verwachting is dat administratieve lasten afnemen en de financiering stabieler wordt. 

 

Besluit over invoering verwacht in 2026

De aankomende maanden worden de organisatievorm en de financiële haalbaarheid verder onderzocht. Daarbij wordt een balans nagestreefd in de belangen van de verschillende betrokken stakeholders. Naar verwachting neemt de Stuurgroep in het najaar van 2026 een besluit over de invoering van een landelijke MTB-pas.