Waarom aandacht voor een landelijk MTB-vignet?
Het onderhouden van mountainbikeroutes wordt elk jaar ingewikkelder. Dat heeft verschillende oorzaken:
Hogere kosten en strengere regels
Trailcrews en terreinbeheerders moeten steeds meer werk verzetten. Denk aan:
- strengere veiligheids- en natuureisen
- vaker professioneel onderhoud
- hogere kosten voor materiaal en machines
Grote terreineigenaren geven aan dat ze niet genoeg middelen hebben om alle routes op niveau te houden.
Meer routes, maar minder vrijwilligers
In sommige regio’s liggen veel routes, maar wonen weinig mensen. Het wordt daar steeds lastiger om genoeg vrijwilligers te vinden. Bovendien lijkt een nieuwe generatie sporters minder tijd te willen besteden aan vast vrijwilligerswerk. Zij geven liever geld dan tijd.
Drukte op de trails
Het aantal mountainbikers blijft groeien. Meer fietsers betekent meer slijtage - en dus meer onderhoud.
Geen stabiele financiering
Op dit moment komt het geld voor routes uit allerlei losse bronnen:
- lokale vignetten
- donaties
- subsidies
- sponsoring
Dat verschilt per regio en is vaak tijdelijk. Zonder een duurzamere oplossing dreigen routes slechter te worden of zelfs te verdwijnen.
Hoe kan een landelijk vignet daarbij helpen?
Een landelijk vignet is geen wondermiddel, maar het kan wél een aantal belangrijke problemen oplossen.
Eén duidelijk systeem voor het merendeel van de routes
In plaats van tientallen lokale vignetten komt er één vignet dat op veel routes geldig is. Dat:
- voorkomt verwarring
- maakt het makkelijker voor nieuwe mountainbikers
- scheelt veel administratie, waardoor meer geld naar de trails gaat
Goed om te realiseren: de term 'landelijk MTB-vignet' suggereert dat in één keer op álle MTB-routes zo'n vignet gaat gelden. Dat is in de praktijk on-mo-ge-lijk.
Om twee redenen:
- Nederland is een lappendeken van verschillende terreineigenaren. Het is onmogelijk om meteen één lijn te trekken die voor alle gebieden, routes en alle eigenaren werkt.
- Er zijn trailcrews die zelf een goed werkend vignet hebben. Of zij de overstap willen maken naar een landelijk vignet, is de vraag.
Een scenario waar we ook rekening mee moet houden, zolang er geen landelijk MTB-vignet is:
- er komen met de tijd alleen maar méér lokale vignetten bij.
Nu zijn er door het hele land 5 verplichte en 7 vrijwillige vignetten. Dat kunnen er tientallen worden, als elke route een eigen vignet gaat invoeren.
Vaste inkomsten voor onderhoud
Met één landelijk systeem komt er jaarlijks voldoende geld binnen om:
- routes te onderhouden
- kwaliteit te verbeteren
- juridische kosten op te vangen
- onderzoek naar de sport te financieren
Dat zorgt voor stabiliteit en minder afhankelijkheid van tijdelijke subsidies.
Minder regelwerk voor trailcrews
Trailcrews willen vooral bouwen, repareren en onderhouden. Een landelijk systeem kan hen ontlasten door:
- minder administratie
- minder financiële rompslomp
- meer tijd voor het echte werk
Ze houden wel de vrijheid om eigen ideeën en initiatieven te ontwikkelen.
Eerlijke verdeling van geld
Routes die weinig bezoekers trekken, hebben nu vaak moeite om genoeg geld of vrijwilligers te vinden. Met een landelijk vignet kan het geld eerlijker worden verdeeld, zodat ook kleinere of afgelegen routes kunnen blijven bestaan.
Wat betekent dit voor trailcrews?
Als er een landelijk MTB-vignet komt, staat voor trailcrews voorop dat zij zeggenschap houden over hun route. Een eventueel landelijk vignet kan alleen slagen als het:
- aansluit bij bestaande lokale structuren;
- voldoende ruimte laat voor maatwerk;
- administratieve lasten niet verhoogt;
- en de positie van vrijwilligers versterkt in plaats van verzwakt.
Daarom laat de NTFU dit onderwerp verkennen door een onafhankelijk verkenner, Emma Brandsen. Zij doet dit nadrukkelijk samen met het veld. In gesprekken met trailcrews, wielerverenigingen, terreinbeheerders en andere stakeholders wordt gekeken welke kansen en zorgen er leven.
Wat betekent dit voor mountainbikers?
Voor mountainbikers zou een landelijk vignet vooral moeten zorgen voor duidelijkheid en gemak. Eén herkenbaar systeem kan inzicht geven in waar en hoe je bijdraagt aan het onderhoud van routes. Tegelijkertijd geldt dat er op dit moment nog geen besluit is genomen over invoering, verplichting of prijs.
De NTFU vindt het belangrijk dat:
- mountainbikers weten waar hun bijdrage terechtkomt;
- bijdragen daadwerkelijk ten goede komen aan routeonderhoud;
- het systeem transparant en eerlijk is.
Wat is het idee achter een landelijk vignet?
Een landelijk MTB-vignet zou mountainbikers de mogelijkheid bieden om met één bijdrage meerdere routes in Nederland te ondersteunen. Het doel daarvan is:
- meer eenvoud en herkenbaarheid voor de mounainbiker;
- een stabielere financiering voor routeonderhoud;
- versterking van de samenwerking tussen lokale trailcrews, terreinbeheerders en landelijke partijen.
Belangrijk uitgangspunt is dat een landelijk vignet geen vervanging is van lokaal eigenaarschap. Routes verschillen sterk per gebied in karakter, gebruik en afspraken met terreinbeheerders. Die lokale context blijft leidend.
Huidige stand van zaken
Op dit moment bevindt het landelijk MTB-vignet zich in een verkennende fase. Dat betekent:
- er is nog geen definitief voorstel;
- er zijn geen besluiten genomen;
- er wordt actief geluisterd naar ervaringen en perspectieven uit het land.
De komende periode blijft verkenner Emma Brandsen in gesprek met betrokken partijen om te onderzoeken of en hoe een landelijk vignet kan bijdragen aan duurzame mountainbikeroutes in Nederland.
Tot slot
Transparantie is belangrijk: een landelijk vignet lost niet alles op, maar kan wél helpen om de kwaliteit en beschikbaarheid van routes in heel Nederland te waarborgen.
De NTFU zet zich in voor goede, toegankelijke en toekomstbestendige mountainbikeroutes. Daarbij hoort het versterken van vrijwilligers, het ondersteunen van lokale initiatieven en het zoeken naar oplossingen die werken in de praktijk. Een landelijk MTB-vignet is één van de onderwerpen die we zorgvuldig onderzoeken, met oog voor belangen van zowel mountainbikers als trailcrews.