Hitte en toertochten

De risico’s nemen toe op hitte-gerelateerde medische incidenten bij hogere temperaturen. Toch is er geen vaste hittekracht waarbij fietsen voor iedereen onveilig wordt. Mensen reageren verschillend op warm weer.

Als organisator moet je zelf de keuze maken of je je tocht laat door gaan of niet. Breng daarom eerst de situatie van jouw tocht in kaart aan de hand van de onderstaande factoren.

Met extra maatregelen en/of aanpassingen, is het soms toch mogelijk om een toertocht (deels) te laten doorgaan.

Factoren

Hittekracht

Check op Hittekracht.nl of in de KNMI-app de hittekracht. Deze index laat zien hoe zwaar de hitte kan aanvoelen. Met hittekracht kun je beter inschatten hoe zwaar de hitte voor deelnemers zal zijn en of je tocht eventueel moet worden geannuleerd of aangepast.

Temperatuur alleen zegt niet alles over hoe belastend de hitte is voor je lichaam. Hitte kan ook tijdens matige temperaturen al belastend zijn en problemen opleveren. Vooral wanneer gecombineerd met fysieke inspanning, zoals tijdens sportevenementen.

De index van de hittekracht combineert daarom vier elementen in één getal: temperatuur, luchtvochtigheid, wind en zonnestraling. Zo weet je beter hoe zwaar de hitte op dat moment aan kan voelen.

Een dag met een luchttemperatuur van 25°C bij hoge luchtvochtigheid, weinig wind en veel zon kan veel warmer voelen en daarmee tot een grotere hittebelasting leiden dan een dag met dezelfde temperatuur onder drogere, bewolktere of winderigere omstandigheden. 
 

Weercode

Het KNMI geeft waarschuwingen uit voor verschillende weerfenomenen: code geel, oranje en rood. Ook voor hitte. Vanaf code oranje adviseert het KNMI om géén zware lichamelijke activiteiten tussen 12.00 en 18.00 uur te doen. Denk bijvoorbeeld aan buiten sporten. 

Bij code oranje kun je dus besluiten om je tocht te annuleren. Of om extra maatregelen en/of aanpassingen te doen, waardoor je de tocht mogelijk (deels) kan laten doorgaan.
 

Soort tocht en de afstand

Hoe langer de afstand hoe intensiever. Want deelnemers rijden zo goed als de hele dag in de hitte. Zijn er mogelijkheden om de route in te korten? 

Haal wedstrijdelementen, challenges en tijdwaarnemingen op een klimmetje of sprintje eruit. Deze maken je tocht intensiever bij hoge temperaturen. Communiceer dit ook naar de deelnemers.


 

Terrein en route

Een toertocht voor wielrenners gaat vaak grotendeels over onbeschutte wegen/asfalt. Terwijl deelnemers van MTB- en graveltochten in het algemeen meer in een schaduwrijke omgeving rijden.

Hoe meer schaduw (te creëren is), hoe beter. Kijk dus of je extra schaduwplekken kunt creëeren bij start, finish en (extra) pauzeplaats(en)?
 

Pauzeplaatsen

Voeg extra pauzeplaatsen toe en maak deze verplicht. Zorg dat deelnemers in de schaduw kunnen staan en zitten. Dit kan met parasols, schaduwdoeken en partytenten bijvoorbeeld.

Pas ook de bevoorrading aan, met stukken watermeloen, sinaasappelen, fruitsap of frisdrank. En zoute dingen als heldere bouillon en Tucjes of pretzels.
 

Water

Zorg ook dat er extra water is. En als deze mogelijkheid er is: watertappunten, sproeiers, emmers water met sponzen, koude handdoeken.


 

Smeermiddelen

Zet bij start, finish en pauzeplaatsen zonnebrandcrème neer voor je deelnemers. Bied in ieder geval factor 30 en kies voor een zonnebrandcrème die UVB- en UVA-straling tegenhoudt.
 
 

Aantal deelnemers

Hoeveel deelnemers doen mee? Driehonderd deelnemers zijn beter te managen dan tienduizend. Zeker op plekken waar ze bij elkaar komen, zoals start, finish en pauzeplaatsen. 
 

Aantal vrijwilligers

Als je je tocht wilt laten doorgaan, heb je extra vrijwilligers nodig. Mensen die water uitreiken en extra EHBO'ers bijvoorbeeld.

Geef de vrijwilligers ook instructies om deelnemers te vragen hoe het gaat. Waarom? Ons lichaam is niet aan de hitte gewend en dan is overmoed een grote valkuil. Bij twijfel: laat deelnemers stoppen of adviseer hun tempo te matigen of een kortere route te rijden.

Denk ook aan je vrijwilligers! Kunnen die ook genoeg pauze houden, hebben die een plek in de schaduw, voldoende te drinken et cetera.
 

 

Starttijden

Vervroeg de starttijd als deelnemers op het heetst van de dag (tussen 12 en 18 uur) rijden. Of kort de (lange) route in. Check wel of de aangepaste tijden mogelijk zijn - denk aan voldoende vrijwilligers en vergunning. 
 
 

Tijd tot het evenement

Hoelang duurt het nog tot je toertocht? Weersvoorspellingen kunnen nog veranderen in positieve en negatieve zin. Wat is de deadline voor de beslissing vanwege bepaalde maatregelen, kosten en communicatie. Gun jezelf de tijd om een weloverwogen beslissing te nemen. 
 

Mogelijkheden tot verplaatsen

En wil je de tocht annuleren, denk dan alvast na of er mogelijkheden zijn om je evenement te verplaatsen naar een andere dag of naar een andere periode.

Communicatie

Deelnemers hebben ook een eigen verantwoordelijkheid. Stuur je deelnemers een nieuwsbrief of mail als de weersvoorspellingen richting hoge temperaturen gaat. Geef hierin aan dat je als organisatie bewust bezig bent met de veiligheid vanwege de weersvoorspellingen en laat weten wat de deelnemers zelf kunnen doen. Vermeld eventueel een deadline waarop je de beslissing neemt of de tocht wel of niet doorgaat.
 

Voorbeeldtekst:
Fietsen in de hitte brengt risico’s met zich mee. Als je jezelf niet goed verzorgt door voldoende te drinken of als je niet goed voorbereid bent op de hitte kan dat vervelende gevolgen hebben. Lees de tips hoe jij je als deelnemer kan voorbereiden op Fietssport.nl.

Maatregelen nemen

Om onduidelijkheden en verkeerde verwachtingen te voorkomen, is het verstandig om al in een vroeg stadium een hitteplan voor je toertocht op te stellen.

Dit is een concreet draaiboek met maatregelen om gezondheidsproblemen door extreme warmte zoveel mogelijk te voorkomen.

Zo'n plan bevat afspraken over onder andere voldoende drinkwater, schaduwplekken, communicatie naar deelnemers en extra inzet van EHBO.

Daarnaast leg je vast welke beslismomenten en criteria worden gehanteerd om een tocht door te laten gaan, aan te passen of te annuleren bij hoge temperaturen.

Als organisator heb je een zorgplicht en wordt van je verwacht dat je passende maatregelen neemt om risico's voor deelnemers zoveel mogelijk te beperken. Hoewel niet alle risico's zijn uit te sluiten, helpt een goed voorbereid en gedocumenteerd hitteplan om aan te tonen dat je als organisatie zorgvuldig hebt gehandeld. Dit kan ook van belang zijn bij de beoordeling van eventuele aansprakelijkheids- of verzekeringskwesties.